Adrien-Marie Legendre
![]() Karykatura Legendre’a wykonana przez francuskiego artystę Julien-Léopolda Boilly’ego w 1820 | |
Data i miejsce urodzenia |
18 września 1752 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość | |
Alma Mater | |
![]() |
Adrien-Marie Legendre (ur. 18 września 1752 w Paryżu lub Tuluzie, zm. 10 stycznia 1833 w Paryżu) – francuski matematyk, członek Francuskiej Akademii Nauk. Zajmował się m.in. całkami eliptycznymi, wymyślił metodę najmniejszych kwadratów oraz napisał przeglądowe podręczniki z teorii liczb i geometrii[1][2].
Legendre jako pierwszy dowiódł, że jest liczbą niewymierną, postawił również hipotezę o przestępności [2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Adrien-Marie Legendre urodził się 18 września 1752 roku w zamożnej rodzinie. Prawdopodobnym miejscem jego narodzin jest Paryż, lecz jest możliwe, że przybył tam wraz z rodziną z Tuluzy w bardzo młodym wieku. Wykształcenie zdobył w Collège Mazarin w Paryżu, a w 1770 roku obronił tam pracę magisterską z fizyki i matematyki[3].
W latach 1775–1780 wykładał w École Militaire w Paryżu, a od 1795 w École Normale. W 1782 roku Akademia Berlińska przyznała Legendre’owi nagrodę za traktat Recherches sur la trajectoire des projectiles dans les milieux résistants, co zwróciło uwagę Lagrange’a[3].
W 1791 roku, wraz z Jean-Dominique'em Cassinim i Pierre'em Mechainem, został wyznaczony do komitetu Francuskiej Akademii Nauk, który miał zdefiniować system metryczny i wyznaczyć wzorzec metra[2].
W latach 1799–1815 pracował w École polytechnique i École Militaire[1]. Od tej drugiej instytucji Legendre otrzymywał emeryturę, którą utracił w 1824 roku, gdy odmówił poparcia kandydatowi ówczesnego rządu do Narodowego Instytutu Nauki i Sztuki[2].
Legendre zmarł w Paryżu 9 stycznia 1833 roku w biedzie, po długiej i bolesnej chorobie[3].
Wyróżnienia i upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- Członek honorowy Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (1832)[4].
- Znajduje się na liście 72 nazwisk zasłużonych naukowców, inżynierów i matematyków na wieży Eiffla[5].
- Jego imieniem nazwany jest krater na Księżycu[6].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Wielomiany Legendre’a
- Całki eliptyczne
- Stała Legendre’a
- Symbol Legendre’a
- Twierdzenia Legendre’a (geometria absolutna)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Legendre Adrien Marie, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-07-23] .
- ↑ a b c d Adrien-Marie Legendre | French Mathematician & Astronomer | Britannica [online], www.britannica.com [dostęp 2023-07-23] (ang.).
- ↑ a b c J.J. O'Connor , E.F. Robertson , Adrien-Marie Legendre – Biography [online], Maths History, styczeń 1999 [dostęp 2023-07-23] (ang.).
- ↑ Members of the American Academy by election year, 1800-1849 [online], the American Academy of Arts and Sciences [dostęp 2023-07-23] .
- ↑ The Names of the 72 Scientists Listed on the Borders of Each of the Four Sides of the Eiffel Tower. toureiffel.paris. [dostęp 2011-11-20]. (ang.).
- ↑ Planetary Names [online], planetarynames.wr.usgs.gov [dostęp 2023-02-19] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Adrien-Marie Legendre w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
- Adrien-Marie Legendre – prace w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000121464435, 0000000020553009
- VIAF: 106967132, 17984415
- LCCN: n84806552
- GND: 118779249
- NDL: 00768899
- BnF: 12443375d
- SUDOC: 033581274
- SBN: SBLV223212
- NLA: 35550923
- NKC: jx20041019006
- BNE: XX1340409
- NTA: 073193763
- CiNii: DA01299818
- Open Library: OL6034247A
- PLWABN: 9810620105605606
- NUKAT: n2003060316
- J9U: 987007508071205171
- PTBNP: 1649148
- CANTIC: a1019194x
- NSK: 000546438
- ΕΒΕ: 138411
- LIH: LNB:B/74;=r5
- Francuscy teoretycy liczb
- Francuscy matematycy XVIII wieku
- Francuscy matematycy XIX wieku
- Urodzeni w 1752
- Zmarli w 1833
- Wyróżnieni na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla
- Członkowie Francuskiej Akademii Nauk
- Ludzie urodzeni w Paryżu
- Ludzie upamiętnieni nazwami stałych matematycznych
- Osoby upamiętnione nazwami wielomianów